Sonderen is een activiteit bij het grondonderzoek voor de bouwwereld: sonderen is in de grond drukken van een conus (kegel) waarmee men o.a. de draagkracht van de grond bepaalt.
Doel van sonderen is meestal de minerale samenstelling (kortom grondsoort) te bepalen op verschillenden locaties en diepten.
De grondsoort, de mechanische eigenschappen en de dikte van de betreffende laag bepalen de draagkracht van de grond.
Bij het sonderen ontstaat de sonderinggrafiek die verschillende grootheden toont. Mede uit die grootheden is de grondsoort te bepalen. De voet van de heipaal moet de vaste grond (meestal een "dikkere zandlaag") bereiken; uit de sonderinggrafiek is bijvoorbeeld de benodigde lengte van de heipaal te achterhalen.
De sonderingsgrafiek kan worden gebruikt bij de volgende activiteiten (met dank aan CPT Converter):
- Funderingsadvies: uit de conusweerstand berekent een geotechnisch adviseur de draagkracht van funderingspalen en de benodigde paalpuntniveaus.
- Zettingsberekeningen: de dikte en samendrukbaarheid van slappe lagen bepalen hoeveel een ophoging of bouwwerk zal zakken.
- Grondopbouw bepalen: laaggrenzen, zandbanen en stoorlagen worden zichtbaar zonder te boren.
- Controle van bestaande gegevens: een nieuwe sondering naast een oude geeft aan of het archiefbeeld nog klopt.
Methode
Bij het sonderen wordt er een staaf met een kegelvormige punt (conus) met een tophoek van 60 graden met een sonstante snelheid van 2 cm per seconde de grond ingedrukt. Daarmee wordt de mechanische weerstand van de grond gemeten. Deze metingen vinden plaats op een aantal punten en worden in een grafiek uitgedrukt. "Dat gebeurt met een zware sondeerwagen of, op moeilijk bereikbare plekken, met een lichtere rups- of handinstallatie. Terwijl de conus zakt, registreren sensoren continu hoeveel weerstand de grond biedt. Het resultaat is een vrijwel ononderbroken meetprofiel van maaiveld tot einddiepte (vaak tientallen meters) zonder dat er ook maar één schep grond boven komt."
De uitvoering van sonderingen is vastgelegd in NEN-EN-ISO 22476-1.
Uitwisselingen van sonderingen vindt plaats via GEF-bestanden (GEF staat voor Geotechnical Exchange Format).
Zie verder bij wrijvingsgetal of bij CPT Converter (van Constructiehuis).
sonderen, vrachtwagen met apparatuur (fugro): |
sonderingsgrafiek; klik voor groter (fugro):  |
schema van mogelijkheden van de ondergrond waar sonderingen voor worden toegepast, o.m. tunnels, warmte-koude-opslag, brijnopslag, zoutwinning, aardwarmte, schaliegas, gas- en oliewinning; klik voor groter (tno):  |
sonderingbuis van 28 meter (fugro):  |
meetkop (fugro):  |
Het woord sonderen (onderzoeken, nagaan) is waarschijnlijk ontleend aan het Franse sonder (meten, peilen, onderzoeken; eerder ook al "waterdiepte meten met een sonde"). Een andere mogelijkheid is dat sonde juist een afleiding is van "sonder" en dat "sonder" ontwikkeld is uit een Latijns werkwoord subundare (onderdompelen), gevormd uit sub (onder) en undare (golven, deinen). Bron Etymologiebank.
Zie ook handsondering, wrijvingsgetal, peilbuis, kleef.
Eng. to execute a cone penetration test/testing
