Ook: grondwaterniveau, grondwaterpeil, grondwaterspiegel.
De grondwaterstand is de afstand van de bovenkant van het grondwater tot NAP. De grondwaterstand is dus eigenlijk een momentopname en kan plus of min zijn (-40 cm wil zeggen 40 cm onder NAP).
De grondwaterstand kan variëren door bijvoorbeeld:
- peilverandering door het Waterschap (tijdelijk of zo goed als permanent)
- hemelwater (regen e.d.)
- droogte (o.m. door het ontbreken van hemelwater)
- ontrekken van grondwater (door waterleidingbedrijven voor drinkwater, door boeren voor het beregenen van akkers of weilanden, door boeren voor het droger zijn van weilanden,
- verhogen van het grondwaterpeil (vernatten van de bodem door milieumensen of door de brandweer)
- nabijheid van grote wateren met wisselende waterstand (rivieren e.d.) of grote waterbuffers (retentiegebieden, wadi's e.d.)
- bronbemaling
- kwel
- blokkeringen van grondwaterstromen (tijdens of na activiteiten zoals de bouw van een tunnel).
Verandering van de grondwaterstand zal niet onmiddellijk plaatsvinden bij verlaging van het peil (polderpeil), maar na een tijdje zal de grondwaterstand zich hierop instellen. Bij een flexibel peil, waar het peil binnen een marge kan worden aangepast i.v.m. langdurige regen of droogte, zal de grondwaterstand dus wat later de nieuwe waarde aannemen. Zie eventueel bij peilbeheer.
Een term als "gemiddelde grondwaterstand" is nietszeggend, niet gebruiken. Wanneer de grondwaterstand door wat voor oorzaken ook fors kan fluctueren, vermeldt dan de hoogste en laagste standen die ooit zijn opgetreden (maximale en minimale waarden).
Rechts een afbeelding van een meetpunt van een grondwatermeetnet.
Kritische noot
Af en toe wordt de grondwaterstand verlaagd of verhoogd. Soms om onbegrijpelijke redenen zoals in Rotterdam Provenierswijk waar plotseling (2017?) het grondwaterpeil op -2,40 m NAP, dus een verlaging van 40 à 50 cm: wonderlijk omdat hier veel huuizen gefundeerd zijn op houten palen waarvan de paalkoppen daarna drooggevallen zijn... Bouw- en Woningtoezicht Rotterdam en Hoogheemraadschap HHSK beweren geen gegevens (meer) te hebben.
Zie eventueel bronbemaling, capillair, drainage, freatisch vlak, funderingsherstel, funderingsproblemen bij houten palen, grondspanning, inklinken, kwel, paalrot, peilbeheer, peilbuis, permeabiliteit, piping, retentie, schijnwaterstand, spanningsbemaling, veen, verticale drainage, wadi, zandpaal.
