![]() |
![]() |
![]() |
Gebogen dak, hol en bol (zie ook halfrond dak, tondak, parabooldak, schaaldak, spitsboogdak)
Gebroken dak: "Knikdak", hol en bol en Mansardedak
"Knikdak", hol en bol ("knikkap", een gebroken dak)
Mansardedak (een gebroken dak)
Oosters (o.m. pagode, doorzalende daken)
Piramidedak (tentdak)
Pools geleed dak (gebroken Pools dak)
Rombisch dak (ruitvormige dakschilden)
Schaaldak (ook hypparschaal en vouwdak)
Tentdak (piramidedak)
Torendak (tentvormig, ingesnoerd, broach spire, zadeldak)
V-dak (vlinderdak)
Zadeldak, Japans, Chinees: zie Oosters
Brochure Het dak
(van Monier).
Voor de meeste foto's geldt: klik voor groter.
Gebogen dak, hol en bol
Hol gebogen dak: een gebogen dak waarbij het uitwendige dakvlak hol is
(soms simpelweg hol dak genoemd).
![]() |
![]() |
Bol gebogen dak: een gebogen dak waarbij het uitwendige dakvlak bol is (soms simpelweg bol dak genoemd). |
![]() |
![]() |
Bollend dak met felsnaden, foto Hans van Nieuwkoop (Duurzaam Bouwmetaal): |
![]() |
Een gebogen dak in een segmentvorm (segment als deel van een cirkel; foto Repon Maastricht): ![]() |
Zie ook halfrond dak, tondak, parabooldak, schaaldak, spitsboogdak. |
![]() |
![]() Foto Lisah |
Golvend dak Bodegas Ysios, Laguardia, Spanje (arch. Calatrava): |
![]() |
Golvend dak van Koppert BV, Berkel en Rodenrijs (arch. Habeon Heembouw, gelamineerde liggers en foto Heko Spanten): |
![]() |
Golvend dak, architect Renzo Piano, Zentrum Paul Klee, Bern, 2005 (Wankdorf): |
![]() |
Luchtkussendak (Buitink Technology): |
![]() |
![]() |
Een granaatvormig dak komt niet vaak voor, maar een mooi voorbeeld waarbij dak
en muur in elkaar over lopen, is de tolek
(foto Earth
Architecture).
Verg. klokdak.
![]() |
![]() |
Kameeldak
Een kameeldak is een dak met een duidelijk hoger gedeelte maar waarbij er een glooiende
overgang is.
![]() "In de negentiende eeuw overstroomde het Zuidhollandse rivierengebied herhaaldelijk. Het gevolg was dat de boeren zich tegen dit gevaar gingen wapenen. Er werd bijvoorbeeld een waterzolder in de boerderij gemaakt, waarop hooi en vee droog bleven. Het bedrijfsgedeelte kreeg daardoor een hoger dak. In de Alblasserwaard werd het niveauverschil tussen de daken van het woonhuis en het bedrijfsgedeelte vaak vloeiend overbrugd, waardoor er een opwelvend dak ontstond. Dat wordt 'kameeldak' genoemd." Foto en tekst van Landleven (discl.). |
Kameeldaken uit Giethoorn (bron pps Giethoorn, dorp zonder straten van Aimé Speleers): ![]() |
![]() |
![]() |
Kegeldak (niet overal een zuivere kegel)
Een dak in de vorm van een kegel; hier de de conische daken van de
zogenoemde trulli
(enkelvoud: trullo) zoals in Italië in Alberobello, die gevormd worden
door overlappende kalksteen.
Normaliter heeft het kegeldak een grondvlak van een cirkel, maar enigszins
geschubd of een veelhoekige "kegel" wordt ook soms kgeledak genoemd.
Verg. klokdak, koepeldak.
![]() |
![]() |
![]() |
kegelvormig dak dat neigt naar een klokdak (zie ook torendak): ![]() |
![]() |
Klokdak
Een dak in de vorm van een luidklok, dus licht gebogen; het dak kan meer of
minder kegelvormig zijn (zoals een luidklok), maar wordt vaak met vier of meer
dakschilden uitgevoerd.
Verg. granaatvormig dak, kegeldak.
![]() |
![]() |
![]() |
"Knikdak" ("Knikkap", Gebroken dak)
**)
Knikdak of gebroken dak met een (uitwendig gezien) bolle
knik Knikdaken met een bolle knik wordt steeds meer gebouwd (hoewel er minder ruimte binnenshuis overblijft dan bij een "rechtlopend" dak...). Een dak met zgn. knikpannen: ![]() |
Knikdak (gebroken dak) met verticale
"dakpan"gevel, een kapvorm die steeds vaker voorkomt, hier
met een bolle en een holle knik (resp. achterzijde en voorzijde woning).![]() |
Een speciaal soort knikdak, foto Geert van der Wijk, bron
Doelbeelden:![]() |
Knikdak of gebroken dak met een (uitwendig gezien) holle
knik Voordelen van zo'n dak: - extra "leefruimte" terwijl de dakvoet toch niet al te laag uitkomt (belangrijkste doel) - architectonisch een interessanter dak dan aflopend in dezelfde hoek (speelt vooral bij nieuwbouw). Zie ook de volgende afbeelding waar de "aanbouw" duidelijker is: https://www.joostdevree.nl/bouwkunde2/jpgk/kapconstructie_32_pict1067_www_villalandhuis_nl.jpg |
![]() Ook: een aangekapt dak waarbij het onderste dakschild (onderschild) "aangekapt" is. (De term aangekapt wordt meestal bij dakkapellen gebruikt.) Verg. aanluiving. |
![]() |
![]() |
![]() Een andere holle knik, bij een dak met golfplaten van Eternit: ![]() **) knikdak en knikkap zijn geen officiële termen; deze term is afgeleid van de knik die het dakvlak maakt en van de knikpan die op die snijlijn vaak toegepast wordt; knikkap is overigens ook, soms, de benaming voor een scharnierkap. |
![]() |
Koepeldak
Een koepeldak is een dak met een bol gebogen dakvlak op een ronde of veelhoekige plattegrond.
Zie ook Shaded Dome, het artikel over koepelgewelven
en de site van Monolithic.
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
een koepeldak van Shaded Dome: ![]() |
een koepeldak van Monolithic: ![]() |
nog een bijzonder koepeldak van Monolithic: ![]() |
![]() |
![]() |
En van Evoluon
in Eindhoven, met dank aan Kees Stravers:![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
Lessenaarsdak en verspringend lessenaarsdak
Een lessenaarsdak heeft één hellend dakvlak met een helling van tenminste
15 graden. (Het onderwerp lessenaarsdak
behandelt de voor- en nadelen van een lessenaarsdak.)
![]() |
![]() |
![]() |
in combinatie met platte daken (architecten Eduard C. Gerds): |
![]() |
lessenaarsdak van pandhof sinte marie, in de buurt van de mariaplaats, utrecht; er is duidelijk gelijkenis met een afdak door het ontbreken van een groot deel van de "rondgang" (foto joostdevree): ![]() |
Verspringend lessenaarsdak Een verspringend lessenaarsdak bestaat uit twee lessenaarsdaken die ten opzichte van elkaar verspringen waardoor verticale daglichtopeningen gemaakt kunnen worden. Verg. zaagtanddak of sheddak. ![]() |
![]() |
![]() |
Mansardedak (ook een vorm van een gebroken dak)
Een mansardedak
is een zadeldak of schilddak waarvan elk dakvlak geknikt is. De ondervlakken zijn steiler dan de
bovenvlakken waardoor meer ruimte op de dakverdieping ontstaat. De naam is afgeleid van de 17e-eeuwse metselaar, beeldhouwer en architect Francois Mansart die vaak dit type gebouw ontwierp. Ook het Franse woord mansarde (zolderkamer, dakkamer) is wellicht van Mansart afgeleid. |
![]() |
![]() |
![]() |
En een interieuropname waaruit duidelijk te zien is dat er meer ruimte beschikbaar is op de mansardedakverdieping dan bij een zadeldak. |
![]() |
![]() |
![]() |
Zogenoemde doorzalende daken. Men spreekt van een doorzalend dak wanneer in de dakschilden een lichte buiging naar binnen (de zaling) aanwezig is, zoals bij Japanse gebouwen en pagodes. Verg. batak en geleed Pools dak.
![]() |
![]() Pagode, Asakusa, Tokyo. |
![]() |
Parabooldak Een parabooldak is een glooiend dak met een ronde nok, vergelijkbaar met een halfrond dak. Verg. tondak, schaaldak. Het parabooldak van de brandweerkazerne in Houten: ![]() |
![]() |
![]() |
Een mudhif: ![]() |
Een dak in de vorm van een halve, liggende parabool: ![]() |
![]() |
Plat dak
Een dak met een (vrijwel) horizontaal dakvlak.
![]() |
![]() |
![]() |
Pools geleed dak (geleed Pools dak, gebroken
Pools dak; in het Pools "łamany dach polski")
Een geleed Pools dak is een schilddak dat uit twee delen bestaat waarbij het
bovenste deel van het onderste wordt gescheiden door een zeer laag muurtje. De
dakvlakken boven en onder hebben dezelfde hellingshoek. In Polen verschijnt dit
type dak al in de 17e eeuw. Soms is het muurtje wat hoger, zoals op de tweede
foto. Verg. pagode.
geleed pools dak (foto bornholm, wikipedia): ![]() |
geleed pools dak (foto zymunt put zetpe0202, wikipedia) ![]() |
![]() |
Rombisch dak
Een dak met ruitvormige dakschilden waarvan zijden aan elkaar grenzen.
(Oude spelling: rhombisch dak.)
Zie eventueel torendak.
rombische dakschilden bij de walfriduskerk in bedum (foto a.j. ter veen): ![]() |
![]() |
Rondlopend dak
Een (gedeeltelijk) rondlopend dak is een zadeldak waarvan de lange zijde gebogen is.
![]() |
![]() |
![]() |
een andere vorm van een rondlopend dak (beter wellicht: rondlopend complex, waarbij de daklijnen in één punt of meer punten samenkomen: ![]() |
en een google maps afbeelding ervan: ![]() |
![]() |
Scheluw dak
Een scheluw dak is een dak (meestal
een zadeldak of lessenaarsdak) waarvan het dakvlak een draaiing vertoont: nok en
dakvoet liggen niet in hetzelfde vlak.
![]() |
scheluw en tweezijdig gebogen daken (monier): ![]() |
schijn-scheluw; dit dak lijkt scheluw maar nok en dakvoet liggen in hetzelfde vlak; nok en dakvoet zijn alleen niet evenwijdig aan elkaar; de zwarte horizontale lijn bij de dakvoet is in de foto ingetekend (foto joostdevree): ![]() |
![]() |
Schaaldak Een schaaldak is een dak waarbij de dakvlakken schaaldelen zijn. Verg. Shaded Dome. Clyde auditorium, Schotland, lijkt op een gordeldier (armadillo; foto W.M. Foster, Wikipedia): ![]() Schaaldak elementen (foto Het Nieuwe Instituut): ![]() |
Een voorbeeld van een hypparschaal, stationskap station tilburg, arch. koen van der gaast, 1965 (google maps): ![]() |
"Vouwdak", prefab stressed skin panelen van multilpex met ertussen een houten raamwerk van 5x10 cm, Trinity Lutheran Church of Lake Johanna, St. Paul Minnesota, architect Buetow & Associates: ![]() |
![]() |
Schilddak
Twee trapeziumvormige dakvlakken aan de lange zijde en twee driehoekige
dakschilden aan de kopse kanten.
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
Een speciaal schilddak, in ui-vorm (met extra uitbouw links): ![]() |
![]() |
Schilddak met uilenbord
Een schilddak met een driehoekig schot aan de korte zijde van het
dak (uilenbord).
Verg. zadeldak met wolfseinden.
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
dutch hipped roof (hipped roof = dak met wolfseinden): ![]() |
![]() |
Schilddak, afgeknot
Een afgeknot schilddak is een schilddak waarvan
het bovendeel is geknot (als het ware afgezaagd).
Verg. het afgeknotte zadeldak.
![]() |
![]() |
![]() |
Shaded Dome
Shaded dome is een soort koepeldak en schaaldak.
Shaded Dome is de naam van een innovatieve blaashal met schaduwdoek: Shaded
Dome Technologies heeft hier het patent op.
"Het stalen kabelnet dat het 'skelet' vormt van de Dome en hem zijn robuustheid geeft, is onzichtbaar verwerkt tussen binnen- en buitenkoepel.
In warme gebieden beperkt de dubbele constructie met een open spouw met
schoorsteenwerking de opwarming; in zeer warme gebieden dient er uiteraard wel
koeling te zijn."
Er zijn ook varianten mogelijk, zoals bij het Vrijheidsmuseum in Groesbeek, waar
de shaded dome een dak is op een betonnen wand. Hier is ook in het pakket een
isolatielaag toegevoegd.
![]() |
![]() |
Segmentdak
Een segmentdak is een reeks zadeldakken die in segmenten aan elkaar vastzitten.
![]() |
![]() |
![]() Afbeelding Monier. |
Een segmentdak is ook een dak dat gebogen is, niet
halfrond, maar slechts een deel van een cirkel in doorsnede, en behoort in dat geval tot de gebogen daken. |
![]() |
Spitsboogsdak Een dak in de vorm van een spitsboog. |
![]() |
Stolpkappen of stolpdaken zijn zo genoemd omdat deze interessante dakvorm als
een stolp over het gebouw lijkt te sluiten; zowel de daken als de (zij)gevels
zijn bedekt met leien.
De eerste afbeelding toont stolpwoningen in Vijfhuizen (architect Marlies
Rohmer, foto Ruben
Schipper). De tweede geeft een voorbeeld van een stolpboerderij uit
Madurodam (Wikipedia).
![]() |
![]() |
![]() |
Tentdak of Piramidedak
Bij het tentdak komen alle vier de dakvlakken samen uit in één punt. Verg.
het torendak waar het om een steilere dakhelling gaat
en vaak om meer dakvlakken.
Een makelaar in een tentdak heet helm
of helmhout.
![]() |
![]() |
Leuven, tentdak, foto copyright Johan Mares, Belgiumview: ![]() |
een bijzondere vorm van een tentdak, een soort kloostergewelf, Maple Leaf Gardens, Toronto: ![]() |
![]() |
Tondak of halfrond dak ![]() ![]() Gewoon een zeer mooi dak, extra speciaal met het fraaie "daktorentje" (dakruiter): ![]() En een dakvoet op maaiveldhoogte: ![]() ![]() lichtstraat met tondak op bv. zadeldak (bovenste lichtstraat): ![]() |
Tondak met spitse nok: Verg. spitsboogdak. ![]() Afbeelding Monier. |
![]() |
Torendak (soms: spitsdak, naar analogie van "spitse toren"; soms: torenspits) Een torendak is een tentdak maar dan met een steile dakhelling en meestal met meer dan 4 dakvlakken. Om de variatie aan te geven zijn hier ook kort de ingesnoerde torenspits, de broach spire en het zadeldak vermeld. Uiteraard zijn er ook torendaken in de vorm van een rombisch dak e.d. ![]() |
![]() |
ingesnoerde torenspits, hardenberg; vierhoekige toren naar achtvlakkige spits: ![]() |
eenvoudige insnoering, kerk oosterbeek, toren is vierhoekig en spits is zowel boven als onder de insnoering viervlakkig (foto hans braakhuis): ![]() |
broach spire: ![]() |
torendak met zadeldak, toren pauluskerk, aldtsjerk (friesland, oudkerk, stichting behoud monumenten tytsjerksteradiel): ![]() |
![]() |
V-dak (vlinderdak)
Een V-dak
of vlinderdak is
een dak waarbij de dakvlakken elkaar in het midden op een laag punt snijden
(en daarmee de letter V vormen ofwel de vorm van een vlinder).
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
Meerdere zadeldakken achter elkaar geplaatst met twee verschillende
dakhellingen. In de steilste dakvlakken, gesitueerd op het noorden,
wordt meestal glas aangebracht voor een gelijkmatige lichtinval.
Vroeger werden zaagtanddaken
(sheddaken) vaak toegepast bij fabriekshallen.
|
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
Zadeldak
Ook, soms: zadelkap. Twee hellende dakvlakken tegenover elkaar geplaatst, waarbij de dakhelling groter is dan
15 graden.
![]() |
![]() |
![]() |
lengterichting zadeldak loodrecht op straat: ![]() |
lengterichting zadeldak evenwijdig aan de straat: ![]() |
afgerond zadeldak: ![]() |
zadeldak van een lichtstraat (niek roos lichtstraten): ![]() |
![]() |
Zadeldak, afgeknot Zadeldak waarvan de nok plat is uitgevoerd (dak over de lange zijde geknot). Verg. het afgeknotte schilddak. |
![]() |
![]() |
![]() |
Zadeldak met wolfseinden (wolfeinden)
Een zadeldak waarvan de kopgevels afgeknot zijn bedekt met een driehoekig dakvlak, het wolfseind.
Verg. schilddak met uilenbord.
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
Een "soort" zadeldak met wolfseinden; dit type dak heet in het Duits een Schopfdach of Fußwalmdach: ![]() |
Een "soort" zadeldak met wolfseinden: ![]() |
![]() |
Zadeldak van batak-huis ("tongkonan"
of "rumah adat", "toraja" of "toradja")
Een soort zadeldak van de Batak-stam op een eiland in het midden
van het
Tobameer (Samosir op Sumatra, Indonesië). Dit traditionele huis wordt op Sulawesi (het vroegere Celebes) "tongkonan" of "rumah adat" genoemd. Op Sulawesi (Indonesië) worden deze met geometrische patronen versierde daken "toraja" genoemd, in het Nederlands "toradja". Verg. pagode. |
Foto's van Stephan en Klaudia Mandl. |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
Een zadeldak-in-carré zou de term kunnen zijn voor een dak dat is samengesteld uit vier zadeldaken. |
zadeldak-in-carré, hoorn:![]() |
een variant die geen zadeldaken in carré omvat, maar drie zadeldaken en een muur, het "gezellenhuis" of "huis verloren", kerkstraat hoorn (google maps): ![]() |
*) Met dank aan EK Bouwadvies en Monier
voor tekeningen van de dakvormen en veel verklarende teksten van de dakvormen.
Verg. kapconstructies.