bindmiddelfactor, k-waarde, k-factor
De bindmiddelfactor (k-waarde of k-factor) geeft aan welk deel van de vulstof, in combinatie met cement, als bindmiddel mag worden gezien.
De vulstof zelf is geen bindmiddel, maar een bepaald deel van specifieke vulstoffen die wel een zeker bindend karakter hebben, mag toegerekend worden als bindmiddel.
De k-waarde van poederkoolvliegas kan bijvoorbeeld 0,2 zijn, d.w.z. de vliegas die mag worden meegenomen in de berekening, heeft hierin 1/5 van de massawaarde van het cement. Een andere regelmatig toegepaste vulstof is silica fume.
Let op:
De massahoeveelheid van de vulstof die in de berekening meegenomen mag worden, is begrensd. Er mág meer worden toegepast, maar de extra hoeveelheid mag niet in de k-waarde worden meegenomen (dat deel mag dus niet als bindmiddel fungeren, maar blijft simpelweg vulmiddel).
Voor een voorbeeld van de berekening zie bij waterbindmiddelfactor (wbf).
| k-factor vliegas let op: bij poederkoolvliegas mag niet meer dan 1/3 van de massahoeveelheid cement in de berekening van de waterbindmiddelfactor worden meegerekend (die 1/3 wordt bij berekeningen vaak geschreven als 0,33) |
|
| cement | k-factor vliegas |
| CEM I 32,5 N en 32,5 R | 0,2 |
| CEM I 42,5 R en hogere cementklassen | 0,4 |
| CEM III/A en III/B voor alle cementklassen | 0,2 |
k-factor silica fume let op: bij silica fume mag niet meer dan 0,11 van de massahoeveelheid cement in de berekening van de waterbindmiddelfactor worden meegerekend |
|
| watercementfactor (wcf) | k-factor silica fume |
| <= 0,45 | 2,0 |
| > 0,45 milieuklassen anders dan XC en XF | 2,0 |
| > 0,45 milieuklassen XC en XF | 1,0 |
Opmerkingen:
- De hoeveelheid (cement én k-waarde, van bijvoorbeeld poederkoolvliegas) mag nooit kleiner zijn dan het minimum-cementgehalte dat voor de van toepassing zijnde milieuklasse is vereist.
- Door toepassen van een vulstof met een bindend karakter, wordt het gehalte aan bindend materiaal in betonspecie verhoogd en daarmee het effectief gehalte aan water verkleind. Hiermee moet dus bij het berekenen van de watercementfactor (waterbindmiddelfactor) rekening worden gehouden (meer water toevoegen).
Een en ander is te vinden in NEN-EN 206-1 (voor type II puzzolane vulstoffen is dit uitgewerkt voor poederkoolvliegas en silica fume; voor andere type II vulstoffen dient een vergelijkend onderzoek de bindmiddelfunctie aan te tonen).
Met dank aan Cement&BetonCentrum en De Betonpocket van Betonhuis.
